Congestie

Congestie op het elektriciteitsnet betekent dat er op bepaalde momenten en locaties meer vraag of aanbod is dan het net aankan. Dit kan optreden bij zowel afname (verbruik van stroom) als teruglevering (teruglevering van stroom, bijvoorbeeld door zonnepanelen of windmolens). Hieronder leggen we beide vormen duidelijk uit.

Congestie bij afname (verbruik)

Wat gebeurt er?

• Bedrijven of instellingen willen op een bepaald moment veel stroom afnemen (bijvoorbeeld voor productie, datacenters, laadpleinen).
• Het elektriciteitsnet in dat gebied heeft onvoldoende capaciteit om die stroom veilig en stabiel te leveren.

Gevolgen:

• Netbeheerders kunnen geen nieuwe aansluitingen of uitbreidingen toestaan.
• Er ontstaat een wachtrij voor grootverbruikers.
• Soms moeten bedrijven hun plannen uitstellen of aanpassen.

Voorbeeld: Een bedrijventerrein wil uitbreiden met een fabriek die 2 MW nodig heeft, maar de lokale nettransformator kan dat niet aan. De aanvraag wordt afgewezen of vertraagd.

Congestie bij teruglevering (opwek)

Wat gebeurt er?

• Er wordt veel duurzame energie opgewekt, bijvoorbeeld door zonnepanelen of windmolens.
• Op zonnige of winderige dagen is de productie hoger dan het net kan verwerken richting andere gebieden of het hoogspanningsnet.

Gevolgen:

• Teruglevering wordt beperkt of zelfs tijdelijk geblokkeerd.
• Producenten krijgen minder vergoeding of moeten hun installatie afschakelen.
• Netbeheerders moeten ingrijpen met curtailment (afschakeling).

Waarom ontstaat congestie?

• Verouderde infrastructuur: Kabels en transformatoren zijn niet ontworpen voor pieken in opwek of verbruik.
• Snelle energietransitie: De groei van zonne- en windenergie gaat sneller dan de netuitbreiding.
• Ruimtelijke beperkingen: Netverzwaring kost tijd, geld en ruimte (vergunningen, grondaankoop).
• Gelijktijdigheid: Veel opwek of verbruik op hetzelfde moment (bijvoorbeeld zonnige middag of koude ochtend).

Mogelijke oplossingen

• Netverzwaring: Meer kabels, zwaardere transformatoren, nieuwe stations.
• Slimme sturing: Flexibiliteit via batterijen, vraagsturing en curtailment.
• Congestiemanagement: Marktmechanismen waarbij partijen tegen vergoeding afzien van gebruik.
• Lokale opslag: Batterijen die tijdelijk energie bufferen.
• DC-netten: Direct current-netten kunnen efficiënter omgaan met pieken.

Meer informatie

Wat zeker helpt, is dit filmpje van TenneT te bekijken:
▶ Bekijk de video over congestie op YouTube

Na dit filmpje kun je ook deze pagina bezoeken:
TenneT Transparantieplatform
Hier zie je per minuut hoeveel vermogen TenneT importeert of exporteert en hoeveel vermogen TenneT activeert om het Nederlandse elektriciteitsnet in balans te houden. Je ziet daarbij ook de prijzen per minuut.

Meer achtergrondinformatie over de energiemarkt vind je op:
energieinnederland.nl